Voka West-Vlaanderen: Ondanks bijsturingen schiet compensatiebeleid Ventilus tekort

Een maand na de start van de werken aan het Ventilusproject publiceert netbeheerder Elia zijn definitieve compensatiebeleid voor getroffen ondernemingen. Op vraag van Voka - Kamer van Koophandel West-Vlaanderen is dat op verschillende punten verbeterd. Toch blijven fundamentele tekortkomingen bestaan: een wettelijke verankering ontbreekt, rigide uitsluitingsdrempels blijven bestaan en vastgoedwaardedaling wordt niet afzonderlijk vergoed. Voka West-Vlaanderen kan het compensatiebeleid daarom niet onderschrijven en vraagt Elia en de Vlaamse en federale overheden om dit bij te sturen. De ondernemersorganisatie blijft Ventilus voluit steunen en zal getroffen ondernemingen bijstaan met advies.

Ventilus is noodzakelijk om windenergie vanop zee aan land te brengen, het elektriciteitsnet te versterken en ondernemingen te laten groeien en elektrificeren. Een correcte vergoeding voor getroffen bedrijven versterkt het draagvlak, biedt hen rechtszekerheid en helpt bijkomende procedures tegen en verdere vertragingen van het project te vermijden.

“Wij hebben telkens bij elke omgevingsvergunningsaanvraag in een inspraakreactie formeel gevraagd om de vergunningen voor Ventilus te verlenen. Onze bezwaren gaan over de vergoeding van getroffen ondernemingen, niet over het ruimtelijk uitvoeringsplan, de vergunningen en dus ook niet over het project zelf. Wij willen dat Ventilus zo snel mogelijk wordt gerealiseerd. Daar hoort een billijk en rechtszeker compensatiebeleid bij”, zegt Bert Mons, gedelegeerd bestuurder van Voka West-Vlaanderen.

Adviezen Voka West-Vlaanderen en benchmark Nederland leiden tot bijsturingen

Voka West-Vlaanderen onderzocht aan welke voorwaarden een billijk compensatiebeleid moet voldoen en vergeleek daarvoor ook Nederlandse compensatieregelingen. Op basis daarvan bezorgde de ondernemersorganisatie meerdere adviezen en concrete voorstellen aan Elia.

De Nederlandse vergelijking toont dat een beleid met meer aandacht voor de werkelijke individuele schade mogelijk is. Zo kan vastgoedwaardedaling boven een bepaalde drempel in Nederland worden vergoed. Bij de aankoop van bedrijfsgebouwen kunnen ook kosten voor juridisch advies, taxaties, verhuis, herinrichting en tijdelijk inkomensverlies worden meegenomen.

Elia heeft verschillende voorstellen uit de Voka-adviezen overgenomen in het definitieve Guidebook ‘Compensatiebeleid voor ondernemingen’. Zo is een toegangsdrempel verlaagd en is de lijst van economische activiteiten die niet in aanmerking zouden komen voor compensatie geschrapt. Er komt meer ruimte om af te wijken van de standaardberekening van de vergoeding en bij betwisting is arbitrage mogelijk. Ook tussentijdse uitbetalingen bij aanhoudende schade en een uitdrukkelijke betalingsverbintenis van Elia zijn opgenomen. Voka West-Vlaanderen verwelkomt deze verbeteringen, die compensatie toegankelijker maken en ondernemingen meer garanties bieden.

Fundamentele tekortkomingen in het compensatiebeleid blijven bestaan

Die bijsturingen nemen de fundamentele bezwaren echter niet weg. Zo ontbreekt een wettelijke verankering van het compensatiebeleid nog steeds, waardoor dit Guidebook geen afdwingbare rechten voor getroffen ondernemers doet ontstaan. En hoewel de lijst van economische activiteiten die niet in aanmerking zouden komen, is geschrapt, blijven vaste uitsluitingsdrempels bestaan. Bedrijven die daarbuiten vallen, kunnen niet alsnog in aanmerking komen door hun werkelijke schade aan te tonen. Ook de waardedaling van bedrijfsgebouwen wordt niet als afzonderlijke schadepost vergoed.

“Een bedrijf kan klanten en medewerkers verliezen, kosten maken om hinder te beperken en zijn vastgoed in waarde zien dalen. Als Ventilus die schade veroorzaakt, moet een ondernemer daarvoor correct worden vergoed. De werkelijke schade moet het uitgangspunt zijn”, stelt Bert Mons.

Daarnaast gelden voor de aankoop van bedrijfsgebouwen strengere voorwaarden dan voor woningen. Omwonenden kunnen hun woning aan Elia verkopen wanneer die op maximaal 100 meter van de hoogspanningslijn ligt. Ondernemers moeten bijkomend nog aantonen dat verder werken in hun bedrijfsgebouw onmogelijk wordt en een faillissement dreigt.

“Waarom moet een ondernemer aantonen dat hij niet meer in zijn gebouw kan werken, terwijl een omwonende niet moet aantonen dat hij niet meer in zijn woning kan wonen? Voor die ongelijke behandeling zien wij vandaag geen enkele verantwoording”, zegt Bert Mons.

Overheden moeten verantwoordelijkheid nemen en in een wettelijk kader voorzien

Om die tekortkomingen weg te werken, vraagt Voka West-Vlaanderen aan de Vlaamse en federale overheden en aan Elia om het compensatiebeleid billijker te maken en wettelijk te verankeren. De vergoeding voor schade door infrastructuur van algemeen belang mag immers niet volledig afhangen van een vrijwillige regeling van de netbeheerder.

“Voor de aanleg van infrastructuur van algemeen maatschappelijk belang, zoals wegen, sluizen en kanalen, voorziet de overheid in een wettelijk kader voor verwerving, onteigening en volledige schadeloosstelling. Waarom doet ze dit niet bij de aanleg van kritieke infrastructuur met een maatschappelijk belang van ongezien niveau, zoals Ventilus? Ook bij Ventilus moeten getroffen ondernemingen kunnen rekenen op duidelijke rechten en een afdwingbare vergoeding”, zegt Bert Mons.

Oproep aan getroffen ondernemingen

Voka West-Vlaanderen roept getroffen ondernemingen op om het definitieve Guidebook grondig door te nemen en hun vragen, bezorgdheden en ervaringen te delen. De ondernemersorganisatie staat klaar om hen advies te verlenen en zal hun signalen gebruiken om verdere bijsturingen bij Elia en de overheden te bepleiten.

“Wij laten getroffen ondernemers niet in de steek. Wij blijven ijveren voor een correcte vergoeding, vanuit de overtuiging dat Ventilus er zo snel mogelijk moet komen. Een billijk compensatiebeleid helpt bijkomende procedures en vertraging te voorkomen. Dat is in het belang van de ondernemingen én van het project”, besluit Bert Mons.