Storm trekt over de West-Vlaamse economie

Uit een nieuwe Voka-enquête bij 650 ondernemingen komt een somber beeld naar voor van de huidige toestand van de Vlaamse economie. 8 op de 10 ondernemingen beoordelen het huidige economische klimaat als negatief of zeer negatief. Sinds de start van de Voka-enquête in de COVID-crisis zijn de resultaten niet meer zo pessimistisch geweest. Ook voor de komende maanden verwachten ondernemingen geen beterschap. Een kwart denkt na over een herstructurering in de komende maanden. Meer bedrijfssluitingen en herstructureringen zijn dus niet uit te sluiten. Voka waarschuwt de federale regering om geen maatregelen te nemen die een rem zetten op de minieme economische groei die ons land nog kent.

"Een storm die steeds meer slachtoffers maakt, trekt over onze economie. We verwachten dat nog meer bedrijven zullen sluiten of reorganisaties zullen aankondigen. De hoge energiekosten, de oplopende inflatie en loonkosten vormen een gevaarlijke cocktail. In deze storm hebben we een regering nodig die een stabiele koers vaart. Maatregelen die het ondernemerschap bedreigen, zijn het allerlaatste wat we nu kunnen gebruiken", zegt Bert Mons, gedelegeerd bestuurder van Voka - Kamer van Koophandel West-Vlaanderen.

Pessimisme neemt fors toe

De inschatting van het huidige economische klimaat is de voorbije maanden fors verslechterd. 78% van de ondernemingen beoordeelt de toestand vandaag negatief. In augustus was dat nog 62%. Amper 4% van de ondernemingen is momenteel positief over het economische klimaat.

Ook voor de komende twaalf maanden verwachten bedrijfsleiders geen kentering. Zes op de tien ondernemingen gaan ervan uit dat de economische toestand nog verder zal verslechteren. Slechts 9% verwacht een verbetering. Ook voor de eigen activiteit zijn de vooruitzichten slecht: 45% van de ondernemingen verwacht over heel 2026 een daling van de activiteit tegenover vorig jaar. Slechts 20% rekent nog op een toename.

Loonkosten grootste bezorgdheid

De hogere loonkosten zijn op dit moment de belangrijkste bezorgdheid van de West-Vlaamse ondernemingen. In de komende twee januari-indexeringen zullen de lonen naar verwachting met 8% stijgen. Bijna twee derde (64%) noemt de loonkosten als een belangrijke zorg. In augustus was dat nog 52%. Ook het gebrek aan vraag blijft zwaar wegen: 53% van de bedrijven maakt zich zorgen over onvoldoende vraag.

Opvallend is ook de forse stijging van de bezorgdheid over de energieprijzen en de politieke situatie in ons land. Bijna de helft van de ondernemingen (49%) maakt zich zorgen over de energieprijzen, tegenover 36% in augustus. De bezorgdheid over de binnenlandse politieke situatie stijgt zelfs van 23% naar 43%.

Vacatures op laagste peil in tien jaar, toch blijft arbeidsmarktkrapte

De malaise dreigt de komende maanden ook de arbeidsmarkt nog harder te treffen. Eén op de drie ondernemingen verwacht de komende zes maanden een daling van het aantal werknemers. Een kwart overweegt binnen diezelfde termijn een herstructurering.

VDAB ontving van januari tot en met oktober 2026 36.565 vacatures in West-Vlaanderen. Dat is 13% minder dan in 2025. Over de voorbije twaalf maanden ligt het aantal ontvangen vacatures zelfs onder het dieptepunt van de coronacrisis, waarmee we vandaag voor wat betreft de vraag naar personeel op het laagste punt zitten in tien jaar tijd. Eind oktober stonden er 6.622 vacatures open, 41% minder dan een jaar eerder.

Deze cijfers wijzen op een arbeidsmarkt die sterk aan het afkoelen is, maar waar tekorten tegelijkertijd nijpend blijven. Per openstaande vacature is er nog altijd minder dan één werkzoekende met een korte afstand tot de arbeidsmarkt (0,96). Bij accountants, verpleegkundigen en zorgpersoneel, bouwtechnici en industriële technici is het tekort het grootst. Bovendien heeft 55% van de werkzoekenden zonder werk een grote afstand tot de arbeidsmarkt, tegenover 50% een jaar eerder, wat het invullen van openstaande vacatures extra bemoeilijkt.

"De vraag naar personeel zakt naar het laagste peil in tien jaar. Maar wie denkt dat het tekort daarmee opgelost is, vergist zich: zelfs nu vinden we voor technici, zorgpersoneel en accountants nog altijd niet genoeg kandidaten. Vlaanderen heeft nood aan een echt activerings- en opleidingsoffensief. Tegelijk is de afname van de vraag naar personeel een duidelijk signaal dat de druk op de ondernemingen niet verder mag worden verhoogd", zegt Bert Mons, gedelegeerd bestuurder van Voka West-Vlaanderen.

Die signalen komen boven op een reeks recente herstructureringen en bedrijfssluitingen. Vooral de industrie staat zwaar onder druk. De combinatie van hoge energieprijzen, hoge loonkosten en een zwakke vraag tast de concurrentiepositie van West-Vlaamse ondernemingen verder aan.

Ook de aantrekkelijkheid van ons land als investeringslocatie komt steeds meer in het gedrang. Amper één op de vier ondernemingen vindt België vandaag nog een interessant land om te ondernemen en te investeren.

Geen extra lasten op ondernemerschap

Voor Voka moeten deze resultaten een alarmsignaal zijn voor de federale regering, die voor cruciale begrotingskeuzes staat. De sanering van de overheidsfinanciën is noodzakelijk, maar mag de economie niet nog verder afremmen. Elke nieuwe begrotingsmaatregel moet daarom de groeitoets doorstaan: draagt ze bij tot meer productiviteit, een sterkere concurrentiekracht en een aantrekkelijker investeringsklimaat?

Nieuwe belastingen op ondernemerschap zijn voor Voka uit den boze. De economie heeft investeringen en ondernemerschap nodig om weer met meer dan 1% te kunnen groeien. Maatregelen die investeringen afremmen of ondernemingen ertoe aanzetten activiteiten naar het buitenland te verschuiven, dreigen uiteindelijk ook de overheidsfinanciën verder te verzwakken.

"De cijfers uit onze enquête zijn een noodsignaal. Bedrijven bereiden zich voor op minder activiteit, minder jobs en meer herstructureringen. De federale regering moet nu stabiliteit brengen en de economie versterken. Saneren is noodzakelijk, maar doe dat met economische groei als kompas. Nieuwe belastingen die investeringen en ondernemerschap afremmen, zouden precies het tegenovergestelde bereiken van wat onze economie vandaag nodig heeft", besluit Bert Mons.